محمد سعيد جانب اللهى
175
پزشكي سنتى و عاميانه مردم ايران با نگاه مردم شناختى ( فارسى )
در ممسنى جلوى در اتاق دل و قلوهء گوسفندى را آويزان مىكنند و كنار آن كارد و نمك و پياز و لنگهء گيوهاى مىآويزند ( فقيرى : 136 ) . در راور كرمان به محض اينكه زن وضع حمل كرد ، اگر دختر بود يك تير و اگر پسر بود دو تير خالى مىكنند و از شب اول تا هفت يا ده شب در خانهء زائو مجلس شبزندهدارى دائر است و جوانان محل جمع مىشوند و با خوردن آجيل و بازىهاى مختلف سرگرم مىشوند تا زائو از خطر آل در امان باشد ( ياسايى : 30 ) . در تهران سه تا پنج پياز و يك سيخ آهنى بالاى سر زائو مىگذاشتند و گاهى كنار سيخ پياز ، شمشير يا خنجر و قداره مىگذاشتند ، زائو كه مىخواست كنار آب برود بايد سيخ را هم با خود ببرد ( كتيرايى : 50 ) . همچنين در اتاق زائو دهن گرگ مىگذاشتند ، تا اگر آدم دعايى و غشى يا كسى زردى همراه خود دارد ، وارد اتاق زائو شد ، از نهيب گرگ خطر به زائو نرسد ( كتيرايى : 50 - 51 ) . در اصفهان : 1 . سه تا پنج پياز را به سيخ كشيده گوشهء اتاق مىگذارند و روز دهم سيخ پياز را به همراه زائو به حمام مىبرند و روى پلهء حمام زير پايش مىگذارند تا له كند سپس آن را در آب جارى مىاندازند . 2 . تفنگ ، شمشير و تيغ زير بالين زائو مىگذارند . 3 . آوردن سگ به حياط مانع ورود آل به خانه مىشود . مراقبت حضورى 1 . زائو را تا موقع حمام زايمان در اتاق تنها نمىگذارند . 2 . قرآن خواندن و حضور زن مؤمنه در اتاق زائو مانع ورود آل خواهد شد ( جانب اللهى و آذرمهر : 24 ) . 3 . براى در امان بودن زائو از آلزدگى تا شش روز اول او را تنها نمىگذارند . جل قرمزرنگى روى نوزاد مىاندازند و او را روى غربال گذاشته و تفنگ ، قرآن و چاقويى بالاى سر زائو و نوزادش آويزان مىكنند و زنگولهاى به گهواره و به سردر خانه مىآويزند و مرتب تكان مىدهند تا آل بترسد و نزديك نشود . 4 . زائو در دورهء نقاهت نبايد نزديك خاكستر برود يا زير درخت بايستد يا نزديك آب برود زيرا اينگونه جاها محل سكونت از ما بهتران مخصوصا آل است . 5 . تا چهل روز بايد مراقب زائو بود چرا كه غير از آل ساير اجنه هم مانند بختك درصدد آسيب رساندن به مادر و نوزاد هستند .